Dagvoorzitter Sabine Uitslag 
Zij opent het congres en heet de 250 aanwezigen van harte welkom. Zij nodigt hen uit elkaar te ontmoeten en ‘op reis’ te gaan met een duidelijk doel.
Sabine Uitslag is een ervaren, energieke dagvoorzitter. Als oud-verpleegkundige, oud- Kamerlid, gezondheidswetenschapper en bestuurskundige in de zorg weet ze werelden te verbinden. Haar motto voor de dag is dan ook: Samen creëren, de sleutel tot succes!
Na elke presentatie gaat Sabine samen met de spreker in gesprek met de zaal. Aan het eind van de dag geeft zij een heldere samenvatting en benoemt de winstpunten van deze dag.


De staat van overheden, overladen door data en meer onwetend?!?! 

Presentatie van Prof. Dr. Ing. Geert Teisman
Teisman gaat in op de toenemende complexiteit van overheden en de invloed daarop van DIO (Data, Informatie, Onderzoek). Over hoe meer data we beschikken, hoe minder we weten wat we ermee moeten, zo lijkt het. Daarnaast moeten overheden tegenwoordig sneller reageren en acteren op signalen uit de samenleving. In de door Teisman beschreven Netwerksamenleving moet vooral worden ingezet op de ‘spaces of flow’, de ruimtes tussen de verschillende netwerken. In die ruimten vinden de processen plaats die bepalend zijn voor het succes van veranderingen.
Een gevolg van de enorme hoeveelheden data is de Risicosamenleving. De risico’s zijn namelijk niet meer zichtbaar door de grote hoeveelheid data. We weten niet meer precies welke data we nodig hebben om te kunnen sturen. 
De huidige overheid past dan ook niet goed bij onze huidige samenleving; zij loopt achter de feiten aan. Een fitte overheid bestaat dan ook niet uit organisaties, maar uit diverse netwerken, waarbij de posities worden bepaald door de meerwaarde die deze netwerken of zelfs individuen hebben voor het welslagen van projecten of beleid. Kern is: wat wil de samenleving? Hierin is online informatie leidend en moeten burgers worden geactiveerd als mede-dataleveranciers (Denk aan Facebook).
De kunst is om alle gegenereerde data betekenisvol te maken. In dit verband is de heterogeniteit van de ketens van netwerken erg belangrijk.
Vragen:
Hoe valt deze netwerkaanpak te integreren in onze dagelijkse praktijk?
Kortweg: ga aan de slag! Creëer een ‘weefsel’ (informeel netwerk) op verschillende niveaus. Zowel ambtelijk en bestuurlijk, als met burgers en bedrijfsleven. Zoek vooral andersdenkenden op.
Bekijk de presentatie van Geert Teisman.

Verbeelding in Schemering
Presentatie van Hans Peter Benschop
Volgens Benschop schuurt het vaak tussen statistieken en verwachtingen. Het werpt de vraag op: Wat moet ik met de cijfers?
Hij pleit ervoor om als overheid in contact te treden met dromers, doeners en ‘boze’ mensen. Probeer zo te achterhalen wat er onder mensen werkelijk leeft. Ter illustratie verwijst hij naar de documentaire ‘Brommers kieken’, waarbij plattelandsbewoners tevreden zijn met hun leven en tegelijkertijd boos en bang zijn voor veranderingen, waardoor steeds meer mensen uit contact gaan.
Zijn hypothese is dat wetenschappers en beleidsmakers het leven en de wereld heel anders beleven dan boeren en plattelandsbewoners. Een oplossing hiervoor kan zijn dat de wetenschappers en beleidsmakers zich meer realiseren dat zij het met de werkelijkheid moeten doen. In de vergelijking tussen automonteur en beeldhouwers levert dit het volgende op:
De automonteur stelt vast waar het euvel zit en repareert dit, terwijl de beeldhouwer tijdens zijn werk om te komen tot een ideaalbeeld weerstand ondervindt van het gesteente dat hij bewerkt. Hiermee heeft hij te dealen, het is niet anders en moet hij een andere oplossing vinden om zijn ideaalbeeld zo goed mogelijk te benaderen. (Hier moet hij het mee doen!).
Vragen:
Hoe kan ik dit in de dagelijkse praktijk toepassen?
Probeer collega’s aan te zetten hierover na te denken en hun verbeelding te gebruiken, benadruk ook de noodzakelijkheid hiervan.
Juist als wetenschapper is het van belang om dromers, doeners en boze mensen op te zoeken en met hen contact te maken om tot andere inzichten te komen.
Bekijk de presentatie van Hans Peter Benschop.

Nieuwe praktijken van de onderzoeker
Presentatie van Hans Boutellier 
Boutellier geeft aan dat improvisatie een hoge vorm van organiseren is. Uit complexiteit ontstaat namelijk een nieuwe ordening (emergentie).
Beleidsonderzoek zou meer gericht moeten zijn op ‘Das Können’ (naast das Sein en das Wissen). Dus: aangeven wat er mogelijk is en niet alleen maar weergeven wat er is en wat we weten.
Volgens Boutellier is dit proces al in gang gezet, maar verdient het bredere aandacht.
Vragen:
Klopt het dat er in dit proces van co-creatie steeds minder ruimte is voor de onderzoeker als kritische dwarsligger? En: waar is de balans?
Bij co-creatie dreigt de onderzoeker als kritische factor onder te sneeuwen en het is daarom van groot belang dat de onderzoeker zijn rol in het proces duidelijk aangeeft als onafhankelijk en kritisch.
Ik kan wel met deze aanpak uit de voeten, al ziet ik wel verschillen tussen de rollen van onderzoekers bij ontwikkelingsonderzoek en evaluatieonderzoek.
Ik heb behoefte aan richtinggevende kennis en waar mogelijk onderzoek over grenzen heen, vanuit de vraag: Wat is het beleidsperspectief?
Bekijk de presentatie van Hans Boutellier.

Na het plenaire gedeelte volgen vier ronden van uiteenlopende workshops. Van een aantal workshops staat de presentatie op de workshoppagina op deze website. Sabine Uitslag sluit rond 16:30 uur het congres af. Zij bedankt alle deelnemers, sprekers, workshopleiders en sponsors voor hun komst en natuurlijk de organisatie en het bestuur van de VSO voor dit boeiende congres.

Verslag door Koen Berfelo, bestuursondersteuner VSO